ताडोबाच्या ‘छोटा मटका’ वाघावर झालेल्या गैरवर्तनामुळे वनखात्यावर टीका

ताडोबाच्या ‘छोटा मटका’ वाघावर झालेल्या गैरवर्तनामुळे वनखात्यावर टीका

चंद्रपूर: ताडोबा-अंधारी व्याघ्रप्रकल्पाच्या बफर क्षेत्रातील ‘सीएम’ उर्फ ‘छोटा मटका’ नावाच्या वाघाला, जखमी असताना योग्य ते उपचार न केल्यामुळे, आता कायमचा पिंजऱ्यात राहावे लागणार आहे. या घटनेमुळे वनखात्यावर आणि विशेषतः ताडोबातील पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांवर गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

झुंजीतून सुरुवात: मेमहिन्यात बुद्ध पौर्णिमेच्या दिवशी ‘छोटा मटका’ची ताडोबा बफरमधील ‘ब्रह्मा’ नावाच्या वाघाशी झुंज झाली. या झुंजीत ‘ब्रह्मा’चा मृत्यू झाला, तर ‘छोटा मटका’ गंभीर जखमी झाला. तेव्हाच वन्यजीव प्रेमींनी वाघाच्यावर लगेच उपचार करण्याची गरज भाकित केली होती.

वनखात्याची निष्क्रीयता: तथापि,ताडोबातील पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्याच्या म्हणण्यावर विसंबून वनखात्याच्या अधिकाऱ्यांनी वाघ नैसर्गिकरित्या बरे होईल, अशी चुकीची भूमिका घेतली. महिनाभरानंतरही वाघ एका पायावर चालू शकत नव्हता, हे स्पष्ट झाल्यावरही खात्याने केवळ दुखणे कमी करणारी औषधे (पेनकिलर) दिली, यामुळे काही काळ तो चालला, पण नंतर पुन्हा तीन पायांवरच चालू लागला.

न्यायालयाने घेतली दखल: वाघाच्याप्रकृतीची बिघाडत स्थिती लक्षात घेऊन मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने स्वत:हून या बाबतीत दखल घेतली. न्यायालयीन कारवाईची शक्यता डोकावल्यानंतर वनखात्याने शेवटी वाघाला जेरबंद करून नागपूरच्या तज्ज्ञ पशुवैद्यकांकडे तपासणीसाठी पाठवले.

तपासणीतील धक्कादायक निष्कर्ष: तज्ज्ञांनीकेलेल्या तपासणीत असे लक्षात आले की वाघाच्या डाव्या पायाला फ्रॅक्चर झाला होता, तीन हाडे तुटली होती आणि पंजाची नखे देखील अस्ताव्यस्त झाली होती. सुरुवातीच्या व्हिडिओंवरूनच हे निदान शक्य होते असा दावा तज्ज्ञांनी केला आहे.

प्रश्न आणि आक्षेप: यासंपूर्ण प्रकरणात ताडोबा व्यवस्थापनावर गंभीर आक्षेप घेतले जात आहेत. वन्यजीव प्रेमी विचारत आहेत की, सर्वजण सांगत असताना पशुवैद्यकाला फ्रॅक्चर का दिसला नाही? नागपूरच्या तज्ज्ञांची मदत सुरुवातीला का घेतली नाही? फक्त पर्यटनावर भर देणाऱ्या महाराष्ट्र वनविभागाची इतर राज्यांप्रमाणे वन्यजीवांच्या कल्याणाबाबत गांभीर्यता का नाही?

सध्या ‘छोटा मटका’ नागपूर येथील गोरेवाडा बचाव केंद्रात आहे. शस्त्रक्रियेची शक्यता कमी असल्याने त्याला कदाचित आयुष्यभर पिंजऱ्यातच राहावे लागू शकते. त्याच्या या दयनीय स्थितीसाठी जबाबदार असलेल्या अधिकाऱ्यांवर कारवाई होणार की नाही, हा एक मोठा प्रश्न आहे. वन्यजीव प्रेमी आणि पर्यावरणवादी या घटनेबद्दल रागात व आक्रोशात आहेत.